Ο τοπικός πολιτισμός της περιοχής των Τζουμέρκων
Υπόμνημα:

Οι ταγιαδόροι

no images were found

Η άνθηση της τέχνης της ξυλογλυπτικής οφείλεται σε Ηπειρώτες τεχνίτες από το Μέτσοβο και τα Τζουμέρκα ειδικότερα όμως από την επαρχία Κόνιτσας και συγκεκριμένα από το χωριό Τούρνοβο (Γοργοπόταμος) αλλά και Λισκάτσι (Ασημοχώρι) Βούρμπιανη και Χιονιάδες. Οι συνθήκες για την ανάπτυξη της ξυλογλυπτικής τέχνης στην Ήπειρο υπήρξαν ευνοικότερες εξαιτίας της άφθονης πρώτης ύλης, της πολιτικής και οικονομικής σταθερότητας στην περιοχή , ιδιαίτερα στα τέλη του 18ου με αρχές του 19ου αιώνα. Η ανάπτυξη των τεχνών βέβαια συνδέεται και με τις συνεχείς πληθυσμιακές ανακατατάξες, με το άγονο του εδάφους και τις συνεχείς μετακινήσεις ένεκα των οποίων παρατηρείται εγκατάλειψη της αγροτικής και κτηνοτροφικής εργασίας.

Οι σκαλιστάδες ή ταγιαδόροι όπως αναφέρονται συνήθως οι ξυλογλύπτες αποτελούσαν μια ειδικότητα ξεχωριστή και περιζήτητη. Οργανωμένοι σε μπουλούκια στη βάση της ευρύτερης οικογενειακής ή συγγενικής ομάδας αναχωρούσαν από τα χωριά τους σε αναζήτηση εργασίας. Ορόσημα για την αναχώρηση από την περιοχή τους ήταν οι γιορτές του Αγίου Γεωργίου και του Αγίου Δημητρίου. Η Χατζημιχάλη αναφέρει ότι ήταν πολύ περήφανοι για την τέχνη τους και θεωρούσαν τους εαυτούς τους πολύ ανώτερους από τους μαραγκούς ή τους χρυσοχόους τους οποίους αποκαλούσαν υποτιμητικά πραματευτάδες.

Σαν σκαλίζανε μάλιστα δεν αφήνανε να παρακολουθεί κανένας πολλές φορές μάλιστα σκαλίζανε το ξύλο στο σπίτι τους. Κατέληγαν στην επιλογή ενός σχεδίου, συμφωνούσαν στην τιμή, τον τρόπο πληρωμής και τον χρόνο παράδοσης της εργασίας. Πολλές φορές οι επίτροποι των εκκλησιών με τους οποίους και έκλειναν τις συμφωνίες τους προμήθευαν με συστατικές επιστολές επιβεβαιωτικές της αξιοσύνης τους, τις οποίες χρησιμοποιούσαν όταν μετέβαιναν σε άλλες περιοχές.

Στα έργα της ξυλογλυπτικής συγκαταλέγονται και τα αυτοσχέδια ξυλόγλυπτα που κατασκεύαζαν κυρίως οι βοσκοί. Κάποια από αυτά δεν φέρουν καμία διακόσμηση όπως για παράδειγμα τα οικιακά σκεύη (σκαφίδια, πλαστήρια) ενώ άλλα όπως οι ρόκες και οι γκλίτσες φέρουν περίτεχνη διακόσμηση. Τα θέματα που απαντώνται είναι διακοσμητικά, αφηγηματικά, και συμβολικά (θέματα που σχετίζονται με λατρευτικές ή μαγικές δοξασίες).