Ο τοπικός πολιτισμός της περιοχής των Τζουμέρκων
Υπόμνημα:

Το παρόν του παρελθόντος

Τεμηρίωση υλικού ενότητας.

Οι διαδικασίες ενσωμάτωσης του ορεινού κόσμου και των τοπικών του κοινωνιών στα δεδομένα της εθνικής κοινωνίας, οδήγησαν στην αποδιάρθωση των κοινωνικών δομών του ορεινού κόσμου των Τζουμέρκων και στη σταδιακή εγκατάλειψη του τόπου με αποτέλεσμα την περιθωριοποίηση του τοπικού πολιτισμικού συστήματος. Ειδικότερα μετά τη δραματική δεκαετία του 1940 – 50 οι τάσεις της εσωτερικής και εξωτερικής μετανάστευσης υπήρξαν σχεδόν καθολικές στα περισσότερα χωριά των Τζουμέρκων .

Η συντήρηση του δεσμού με τον τόπο καταγωγής χαρακτηρίζει τους μετανάστες και εκφράζεται με πυκνά δίκτυα οικονομικών ανταλλαγών, κοινωνικών και πολιτικών σχέσεων ανάμεσα στους ανθρώπους του ορεινού τόπου και των αστικών κέντρων, αλλά και με πραγματικές και συμβολικές πρακτικές που δομούν σχέσεις συνοχής και ανάπτυξης του αισθήματος του συνανήκειν σε μια συλλογικότητα. Η ανάγκη επίσης αναδίπλωσης και συσπείρωσης των συντοπιτών στον τόπο εγκατάστασης, ως αποτέλεσμα τη συγκρότηση, στα όρια των πόλεων, νέων «φαντασιακών» κοινοτήτων, που θεμελιώνονται πάνω σε ένα κατασκευασμένο εν πολλοίς παρελθόν, στην Παράδοση και στην προστασία της. Έτσι ιδρύονται τοπικοί και διατοπικοί, πολιτιστικοί Σύλλογοι, Σωματεία, Αδελφότητες και άλλες σχετικές συσπειρώσεις που με τις δράσεις τους , αναπαράγουν σχέσεις συνοχής μεταξύ των μελών τους, μεταβιβάζουν στις επόμενες γενιές όψεις της παράδοσης του τόπου και ενεργούν με ποικίλους τρόπους για την ανάπτυξη του τόπου καταγωγής τους. Επεκτείνουν μάλιστα τις δραστηριότητές τους, κυρίως τους θερινούς μήνες και στους τόπους εκκίνησης οργανώνοντας πολιτιστικές εκδηλώσεις, συνέδρια , ανταμώματα , τοπικές μουσειακές συλλογές, δράσεις για την προστασία του περιβάλλοντος κλπ. Έτσι το παρελθόν, η παράδοση του τόπου, πραγματική ή επιλεγμένη , επινοημένη ή αναβιωμένη γίνεται από τα δρώντα υποκείμενα αντικείμενο συλλογικής δράσης στο παρόν που συμμετέχει στη διαδικασία συγκρότησης της τοπικής / διατοπικής πολιτισμικής ταυτότητας και καλλιεργεί αφενός την αίσθηση του κοινού ανήκειν και αφετέρου έναν λόγο που επαναδιαπραγματεύεται το ζήτημα της τοπικής ιδιαιτερότητας.

Παράλληλα η ανάδειξη της τοπικής ιδιαιτερότητας και ταυτότητας, η προβολή του «ενεργού» πολιτισμικού τόπου και πολιτιστικού τοπίου, εμπλέκεται στη διαδικασία ανάπτυξης στην περιοχή διάφορων μορφών ποιοτικού, εναλλακτικού τουρισμού. Το τοπικό, το «αυθεντικό» και παραδοσιακό αποτελούν για τους ανθρώπους του τόπου , για την τοπική αυτοδιοίκηση και άλλους σχετικούς φορείς τα διαθέσιμα και διαχειρίσιμα μέσα και τους επαρκείς πόρους που αξιοποιούνται τουριστικά και συμβάλλουν στην τοπική ανάπτυξη με όρους αειφορίας. Ο τουρισμός σε αυτήν την περιοχή – που ασκείται με όρους συμπληρωματικότητας και στα πλαίσια της πολυδραστηριότητας και πολυαπασχόλησης που ακολουθούν οι οικογένειες και οι χωρικές κοινότητες ευρύτερα – εξελίσσεται σε μια διάσταση του πολιτισμού, σε ένα συστατικό της πραγματικότητάς της αφού οι χωρικές κοινωνίες τον ενσωματώνουν με έναν αβίαστο τρόπο στον κοινωνικό τους χώρο . Λαμβάνοντας υπόψη τον πολιτισμικό πλούτο της περιοχής, την ύπαρξη του ενεργού πολιτιστικού τοπίου , τον τρόπο που αντιλαμβάνονται και διαχειρίζονται οι άνθρωποι του τόπου τη σχέση του πολιτισμού με την οικονομία και ειδικότερα με τον τουρισμό χαράχθηκαν από μέρους μας δύο πολιτιστικές διαδρομές με τουριστικό χαρακτήρα. Τα οφέλη του πολιτιστικού τουρισμού μπορεί να είναι σημαντικά (προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, πολιτιστική απασχολησιμότητα, οικονομική ανάπτυξη, συγκράτηση του πληθυσμού, άνοδο του βιοτικού και μορφωτικού επιπέδου των πολιτών, παράγοντας προβολής και διεθνούς διείσδυσης, κλπ). Επισημαίνεται τέλος ότι για την ολοκλήρωση και την υλοποίηση των προτεινόμενων πολιτιστικών διαδρομών θα πρέπει να εμπλακούν πολλοί συντελεστές: Το Πανεπιστήμιο και οι ειδικοί επιστήμονες πολλών ειδικοτήτων που θα χαράξουν τις διαδρομές με βάση την έρευνα , οι διοικητικές τοπικές και περιφερειακές Αρχές, οι τουριστικές επιχειρήσεις και τα ΜΜΕ.