Ο τοπικός πολιτισμός της περιοχής των Τζουμέρκων
Υπόμνημα:

Γάμος


no images were found

Πριν από το γάμο οι κοπέλες εφάρμοζαν διάφορες μαντικές – προγνωστικές πρακτικές. Την Καθαρή Δευτέρα νήστευαν και όταν έφθανε το βράδυ έφτιαχνε μια αρμυροκουλούρα με τρεις κουταλιές αλεύρι και τρεις αλάτι, την έψηναν στο τζάκι και την έτρωγαν πριν κοιμηθούν πιστεύοντας ότι θα δουν στον ύπνο τους ποιόν θα παντρευτούν. Στην πρώτη πανσέληνο του Μαρτίου έπαιρναν ένα μαντήλι, έτρεχαν τρεις φορές γύρω από το σπίτι και το πετούσαν χωρίς να γυρίσουν πίσω το κεφάλι τους. Πίστευαν ότι εκείνος που θα έβλεπαν το ίδιο βράδυ στο όνειρο τους θα γινόταν άντρας τους. Στις 24 Ιουνίου ανήμερα της εορτής του Προδρόμου καψάλιζαν στο λάδι του καντηλιού τρία τριαντάφυλλα και ονομάτιζαν τρεις νέους. Τη νύχτα τα άφηναν έξω σε κάποιο φράχτη και πίστευαν ότι εκείνο που θα άνθιζε ξανά θα δήλωνε το όνομα του συντρόφου τους. Συνήθιζαν επίσης να κρύβουν κάτω από το μαξιλάρι τους κουφέτα του γάμου ή λίγο σιτάρι από τα κόλλυβα του Αγίου Θεοδώρου, για να τους φανερωθεί το πρόσωπο του συζύγου.

Όταν γίνονταν τα συβάσματα και αλλάζουν τα δαχτυλίδια, το δαχτυλίδι της νύφης δενόταν σε μαντήλι που το περνούσε ο πεθερός συρτά από τα γένια του λέγοντας « Να μας ζήσουν στεριωμένα». Το ίδιο κάνουν έπειτα και οι άλλοι άντρες. Συγγενείς της νύφης κατόπιν στρώνουν την τάβλα που οι συβαστάδες ξεστρώνουν και απαιτούν να στρωθεί ξανά από τα χέρια της νύφης. Η νύφη αφού στρώσει την τάβλα προσφέρει δώρα στους συβαστάδες (τορβάδες, τσουράπια, μαντήλια κτλ) .

Όταν η νύφη μπαίνει στο σπίτι του γαμπρού, ο πεθερός κρατώντας ένα τσεκούρι χτυπά τρεις φορές επάνω σε ξύλο και λέει “ Κόβω , κόβω την αστέρα” . Ταυτόχρονα τάζει στη νύφη ένα μελίσσι και ένα πρόβατο. Αυτό γίνεται για να μην έχει πόνους η νύφη όταν θα έρθει η ώρα να γεννήσει τα παιδιά της. (παραφθορά της λέξης γαστέρα ως ερμηνεία).

Βήχας Ιωάννης, Λαογραφική συλλογή από το χωριό Κτιστάδες. Χειρόγραφα Λαογραφίας των φοιτητών της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Σειρά Πέμπτη 1968-69, σ. 193-214.

Την Δευτέρα το πρωί μετά το γάμο η νύφη σκουπίζει το σπίτι και όταν συγκεντρώνει τα σκουπίδια ο γαμπρός της ρίχνει χρήματα και σκορπάει τα σκουπίδια. Σκουπίζει ξανά και αυτή τη φορά τα σκορπάει ο πεθερός και η πεθερά. Με την υπομονή που δείχνει η νύφη δηλώνει ότι θα κάνει υπομονή σε όλη την ζωή της, υπακούοντας τον άνδρα και τα πεθερικά της. Την Τετάρτη το πρωί πηγαίνει στη βρύση για νερό συνοδευόμενη με ένα αγόρι. Εκεί θα ρίξει στο νερό τα χρήματα που πήρε από τα σκουπίδια και θα τα πάρει το παιδί. Την Τετάρτη επίσης θα πάει για ξύλα πάλι με ένα αγόρι στο οποίο θα δώσει χρήματα για να γεννήσει και αυτή αγόρια.

Η νύφη απαγορεύεται να πιάσει χώμα μέχρι τις εννέα ημέρες από το γάμο καθώς το χώμα συμβολίζει το θάνατο. Απαγορεύεται επίσης οι νεόνυμφοι να φάνε σιτάρι στην εκκλησία , ελιές και φακές μέχρι να κλείσει ο πρώτος χρόνος και αυτό για να μην κάνει η νύφη κοπέλες. Απαγορεύεται επίσης τον πρώτο χρόνο να βαφτίσουν ή να στεφανώσουν.

Στις οκτώ ημέρες γίνονται τα πιστρόφια ενώ στις 15 μέρες πάνε στην εκκλησία όπου η νύφη προσκυνά και αφήνει χρήματα επάνω στις εικόνες. Μετά τον εκκλησιασμό πήγαιναν σο σπίτι του νουνού όπου ακολουθούσε γεύμα και γλέντι.

Γιαννάκης Λάμπρος. Λαογραφική συλλογή από το χωριό Καταρράκτης. Χειρόγραφα Λαογραφίας των φοιτητών της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Σειρά έβδομη 1970-74 , τόμος Α (Α-Γ), σ 759-809.