Ο τοπικός πολιτισμός της περιοχής των Τζουμέρκων
Υπόμνημα:

Ν7: Η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, το γεφύρι του Σταφυλά και η Ιερά Μονή Βύλιζας στο Ματσούκι

Το χωριό Ματσούκι είναι ο επόμενος σταθμός στον οποίο θα ανακαλύψουμε σπουδαία παλιά βιοτεχνικά κτισμάτα του νερού. Συναντούμε εδώ ακόμη μία φορά, την εκκλησία της Αγίας Παρασκευής προστάτιδας των νερών, δίπλα στο Δημοτικό Σχολείο του χωριού, στις αίθουσες του οποίου φιλοξενείται μια σπουδαία συλλογή εικόνων του Μοναστηριού της Βύλιζας. Επίσης κοντά στην εκκλησία είναι υπάρχει μια βρύση στην θέση Φασόνη. Στην είσοδο του χωριού στην θέση Καμίλι μπορούμε να θαυμάσουμε τον επιβλητικό καταρράχτη των 45 μέτρων, ενώ στην θέση Καλουτά βρίσκουμε μια ακόμη βρύση. Ακριβώς από κάτω από την πλατεία με την υπέροχη θέα συναντούμε ένα τυπικό βιοτεχνικό συγκρότημα Νερόμυλου-Νεροτριβής-Μαντανιού που βρίσκεται σε πλήρη λειτουργία και μας μεταφέρει στο παλιό και πρόσφατο παρελθόν του τόπου. Επίσης, Γεφύρι του Σταφυλά είναι ένα ακόμη πολιτισμικό μνημείο που μας μαρτυρά την ανάγκη των κατοίκων να εξημερώσουν τον ορεινό τόπο και να διευκολύνουν την καθημερινότητά τους.

Σημείο αναφοράς για το χωριό του Ματσουκίου υπήρξε και είναι σήμερα η Ιερά Μονή Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Βύλιζας με το πολύτιμο μουσείο της. Χτισμένη στο νοτιοδυτικό άκρο του βουνού Κριθάρια, ο επισκέπτης αγναντεύει την θέα πάνω από την ένωση τριών παραπόταμων του Αράχθου. Το μοναστήρι ιδρύθηκε στους μεσοβυζαντινούς χρόνους όμως η σημερινή μορφή του κτιριακού συγκροτήματος ανάγεται στα τέλη του 17ου αιώνα. Στην μονή φιλοξενήθηκε μια πολύ αξιόλογη βιβλιοθήκη με αρκετά χειρόγραφα του 14ου και 15ου αιώνα, κάποια από τα οποία φυλάσσονται σήμερα στη βιβλιοθήκη του χωριού. Το Μουσείο ιδρύθηκε με πρωτοβουλία της μοναστηριακής επιτροπής για να συντηρηθούν και να φιλοξενηθούν οι εξαίσιες εικόνες της Μονής που χρονολογούνται από τον 16ο έως και τον 19ο αιώνα. Αποτελούν χαρακτηριστικά δείγματα της αξιόλογης μεταβυζαντινής ζωγραφικής.