Ο τοπικός πολιτισμός της περιοχής των Τζουμέρκων
Υπόμνημα:

Η αφήγηση ενός παλιού αγωγιάτη

«Εδώ κουβαλούσα εγώ τα καλοκαίρια από τα βουνά, τυριά. Ήταν μια στάνη πέρα δω, και άλλη μια δυο, και άλλη μια τρεις. Και κουβάλαγα τυριά κάθε ημέρα. Είχα κασόνες και έβαζα τα κεφαλοτύρια μέσα. Φρέσκα τα κεφαλοτύρια. Τα φέρναμε εδώ και κάθε έμπορας είχε την αποθήκη του. Μέσα στο σπίτι. Ήταν ο Αντώνης ο Κωσταδήμας, είχε αποθήκη. Ήταν ο άλλος ο Παππάς είχε αποθήκη. Ο άλλος ο Σταύρος Γκόγκος είχε και αυτός αποθήκη. Όσοι παίρνανε τα γάλατα, γιατι δεν τα έπαιρνε μόνο ένας. Κάθε στάνη είχε το τυροκομείο επιτόπου. Εγώ φόρτωνα τα τυριά. Μετά τα φορτώναμε εδώ και τα πηγαίναμε αλλού. Έχω πάει στην Άγναντα. Έχω πάει στο Σκοτωμένο που το λέμε. Εκεί ερχότανε ο δρόμος τότε στις αρχές και πηγαίναμε εκεί. Εκεί τα ξεφορτώναμε , τα έπαιρνε το φορτηγό και τα πήγαινε στην Αθήνα. Εγώ κουβάλαγα τα τυριά, κουβάλαγα και τα ξύλα. Ξύλα κουβάλαγα από αυτό το βουνό, από πίσω. Από κει ανέβαινα και έπεφτα κάτω. Στη Τζούρτζια που λέμε. Πήγαινα εδώ πίσω στο Χαλίκι, στη Λίπιντζα , τώρα το λένε Ανθούσα. Κουβάλαγα από τους Καλαρρύτες , πέρα τέρμα.

Το χειμώνα πήγαινα,στο Μεσολόγγι. Εκεί κάναμε άλλο αγώι με ξύλα . Τα κόβαμε από το δάσος και τα πηγαίναμε στα λιτρουβιά. Εκεί σε αυτό το χωριό (Σταμνά) ήταν λιτρουβιά, τρία. Τρία με ξύλα. Ήταν και ένα όχι με μηχανή αλλά με άλογο και την γύριζε ένα γύρω και έσπαγε τις ελιές.

Ένα καλοκαίρι έκανα και στην Κεφαλλονιά που πήγα για περισσότερο μεροκάματο.

Εκεί μετέφερα κάρβουνα. Τα φόρτωσα από κάτω από το Μεσολόγγι τα ζώα στο αυτοκίνητο, και τα πήγα στην Κεφαλλονιά. Τα πήγα στην Πάτρα και από την Πάτρα στο καράβι για Κεφαλλονιά. Την άλλη χρονιά πήγα στο Αγρίνιο, επάνω στο Καρπενήσι στο Θέρμο που λένε. Πάλι στα κάρβουνα. Την άλλη χρονιά τότε με την επιστράτευση, πήγα στο Σούλι. Αλλά δε δουλέψαμε πολύ εκεί γιατι με την επιστράτευση οι καρβουνιάρηδες τα παράτησαν και έφυγαν.»

Στέργιος Γρηγορίου, Ματσούκι, Ιούλιος 2012