Ο τοπικός πολιτισμός της περιοχής των Τζουμέρκων
Υπόμνημα:

Η εποχική μετακίνηση των τυροκόμων

«Τυροκόμος δούλεψα στα Τρίκαλα, 26 χρόνια σε ένα αφεντικό. Πριν πάω εκεί είχα πάει σε ένα χωριανό μας ένα Μακαρονά, στη Φιλιππιάδα. Δουλεύαμε τρία-τέσσερα άτομα. Τότε παίρναμε γάλα δυο φορές την ημέρα. Και ήταν δύσκολη δουλειά. Δεκαπέντε ώρες την ημέρα να μη σου πω και παραπάνω. Μετά πίσω που πήγα στα Τρίκαλα αυτού, ήμουν μάστορας 26 χρόνια σε ένα αφεντικό. Φτιάχναμε κασέρι. Είχε εργοστάσιο αυτός από τα πρώτα που είχαν ανοίξει. Είχαμε 14 καζάνια των 1000 κιλών εκεί. Παίρναμε τότε εκείνη την εποχή, 100 τόνους γάλα. Πρόβειο, γελαδινό και κατσικίσιο. Και το μαζεύαν το γάλα από την περιοχή εκεί. Είχε παραλήπτη έξω, μάζευε το γάλα σε δοχεία στο φορτηγό και το έφερνε και το δουλεύαμε μέσα, αυτοί που ήμασταν εκεί. Ήμασταν περίπου 100 άτομα προσωπικό εκεί μέσα. »

Πέτρος Μακρής, Ματσούκι, Ιούλιος 2012

Η δουλειά ήταν δύσκολη, ήσουν μέσα αιχμάλωτος. Είχες το πρωί μέχρι που ερχόνταν το μεσημέρι πέντε ηώρα το απόγευμα που ερχόταν άλλο γάλα να το τελειώσεις μέχρι δώδεκα ηώρα. Είχες μεροκάματο καλό, ή δέκα ή είκοσι δραχμές. Τελειώναμε τη δουλειά και παίρναμε και καπάρο από τον έμπορα και στέλναμε στις οικογένειες. Αλλά οι εμπόροι ήταν λίγοι. Αυτοί που είχαν χρήμα, αυτοί έφτιαχναν το γάλα. Λείπαμε από τα σπίτια μας καιρό. Πέντε μήνες , έξι μήνες. Εγώ μια φορά πήγα στον κάμπο με το μακαρίτη το Ρέντζο , το Γιάννη. Πήγαμε στα Φάρσαλα κάτω, τελειώνουν αυτά τα τυροκομεία , φεύγω πάω στο Ανήλιο στο Μέτσοβο, στο βουνό απάνω. Καλοκαιρινό που λέγαμε. Έμεινα εκεί μέχρι τέλος Ιουνίου που δεν είχαν γάλα τα πρόβατα. Ήσουνα συνέχεια εκεί δεν πατούσες εδώ να δεις τα παιδιά και την οικογένεια.

Γρατσάνης Βασίλειος , Ματσούκι, Σεπτέμβριος 2012