Ο τοπικός πολιτισμός της περιοχής των Τζουμέρκων
Υπόμνημα:
..untersiggenthal.ch.. Irgendwie scheint nie zu dem Schluss gekommen, bis zu weiter sagen, dass jede Pursh Notizen Annotation eigentlich eine Transkription Lewis war, mit kann man in der schweiz viagra ohne rezept kaufen dem logischen Schluss zu, dass Pursh wahrscheinlich verworfen hatten die meisten Lewis 'Fast jedes Blatt in der Lewis-und-Clark-Herbarium enthält einen Frederick Pursh Tag nur ein Gesamt Pursh Etiketten in der Sammlung. Von den zehn Blätter in Kew, enthalten alle Variablen geschrieben Pursh. Wenn nichts anderes, dies ausreichend Zeugnis, das Pursh sorgfältig Anmerkungen Aylmer Lamberts studierten nach Provenienzangaben für die Pflanzen Herbarbögen in Aylmer Lambert die Sammlungen montiert wurden die Blätter die Rückseite geschrieben, ein Brauch dann verwendet werden, das British Museum. Lambert gaben mehr lesen die meisten Blätter, Kräuter.

Είκονα 8: Ο Χριστός Παντοκράτωρ

e8a

Έχουμε ήδη επισταμένως παρουσιάσει την άμεση εικονογραφική εξάρτηση της εικόνας του  Χριστού Παντοκράτορα καθήμενου σε βενετικής κατασκευής θρόνου του 15ου αιώνα, εικόνα προερχόμενη από το τέμπλο του καθολικού της μονής Βύλιζας -για να προσαρμοστεί στο τελευταίο η εικόνα πριονίστηκε στις πλάγιες μακρές πλευρές-, έργο του Κρητικού αγιογράφου Γεωργίου Νομικού, το οποίο ζωγραφίστηκε το 1705[1] [επιγραφή: ΑΨΕ: ΔΙΑ ΧΕΙΡΟC ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΝΟΜΙΚΟΥ], από την ομώνυμη εικόνα που ζωγράφισε στα 1678 ο Εμμανουήλ Τζάνες, σήμερα στη μονή Κάτω Παναγιάς Άρτας[2]. Η τελευταία, η οποία έφτασε πιθανότατα στην Άρτα από τη Βενετία ή την Κέρκυρα, τόποι όπου έζησε ο Εμμανουήλ Τζάνες, ως δωρεά στη μονή Οδηγήτριας πιθανότατα Ηπειρωτών εμπόρων, γνώρισε μεγάλη διάδοση καθώς πέντε χρόνια αργότερα, στα 1683, επαναλαμβάνεται ένα δεύτερο αντίγραφό της για το τέμπλο του ναού της Αγίας Θεοδώρας Άρτας[3].

Ακολουθούν άλλα δύο αντίγραφα στους 17ο-18ο αιώνες για τον Άγιο Βασίλειο[4] και για τον Άγιο Νικόλαο Κιρκιζάτων Άρτας, εκ των οποίων το δεύτερο δεν διασώζεται. Η εικόνα του Τζάνε του 1678, την οποία αντιγράφει με μεγάλη πιστότητα ο Νομικός, εάν εξαιρεθούν οι δύο κατακόρυφες σειρές των ημίσωμων αποστόλων που πλαισιώνουν τον Παντοκράτορα, επαναλαμβάνει εικονογραφικά και τεχνοτροπικά έναν προγενέστερο Παντοκράτορα καθήμενο σε μαρμάρινο θρόνο από το Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών, ο οποίος φέρει υπογραφή του ζωγράφου με χρονολογία 1664[5]. Ωστόσο, το συγκεκριμένο υπόδειγμα του ζωγράφου ανάγεται σε κρητικά πρότυπα του 15ου αιώνα, όπως η ενυπόγραφη εικόνα του Αγγέλου από το Μουσείο Ζακύνθου[6].

Στην εικόνα της συλλογής μας ο Χριστός κάθεται σε πολυτελή μαρμάρινο βενετσιάνικο θρόνο με καμπύλο ερεισίνωτο και πλούσιο διάκοσμο από ελικοειδείς φυλλοφόρους βλαστούς, κρατώντας με το αριστερό χέρι ανοιχτό ευαγγέλιο, όπου διαβάζουμε την επιγραφή ΕΓΩ ΕΙΜΙ Η | ΑΝΑCΤΑC | ΚΑΙ Η ΖΩΗ | Ο ΠΙCΤΕΥ | ΩΝ ΕΙC | ΕΜΕ ΚΑΝ Α | ΠΟΘΑΝΗ | ΖΗCΕΤΑΙ Κ(ΑΙ) | ΠΑC Ο ΖΩΝ | Κ (ΑΙ) ΠΙCΤΕΥΩΝ | ΟΥ ΜΗ ΑΠΟ | ΘΑΝΗ ΕΙC ΤΟΝ | ΑΙΩΝΑ (Ιωάννης, 11. 25-26), ενώ ευλογεί με το δεξί χέρι. Ο ιδιαίτερος διακοσμητικός χαρακτήρας του θρόνου επαναλαμβάνεται στο κατάκοσμο με σχηματοποιημένα άνθη σκουροπράσινο ιμάτιο, φωτισμένο με πλήθος χρυσοκονδυλιών, όπως επίσης και στο ένσταυρο φωτοστέφανο σε χαμηλό ανάγλυφο -ανάλογο με τις βραχυγραφίες σε στιγμωτό κυκλικό πλαίσιο IC XC– με την επιγραφή Ο ΩΝ μέσα σε άνθινο κάμπο.

Ισορροπημένη ως προς τη γενικότερη οργάνωσή της είναι η ογκηρή μορφή του Χριστού, όπου τα γυμνά μέρη πλάθονται με δεξιοτεχνία, επιτυγχάνοντας έτσι ο ζωγράφος ήπιες μεταβάσεις από τον σκούρο προπλασμό στα φωτεινά μέρη που απλώνονται σε μεγάλες ενιαίες επιφάνειες. Λαδοπράσινοι και απαλοί ρόδινοι τόνοι συμβάλλουν με επιτυχία στην εξισορρόπηση των αντιθέσεων στα γυμνά μέρη του σώματος και λειτουργούν επίσης υπέρ της άμβλυνσης της εντύπωσης που απορρέει από το γραμμικό περίγραμμα της αυστηρής μορφής του Χριστού και μιας ακαμψίας, η οποία επιτείνεται από τις γωνιώδεις πτυχές του ιματίου και τις πτυχώσεις γεωμετρικού χαρακτήρα. Περισσότερο διεξοδικό και πιο φυσιοκρατικό είναι το πλάσιμο του δεξιού χεριού. Σε σχέση με την εικόνα του Τζάνε το σχέδιο είναι πιο χαλαρό, τα χρώματα της κόμμωσης του Χριστού πιο έντονα σκούρα, ώστε να επικεντρώνεται το βλέμμα στο πρόσωπό του. Εξίσου έντονος είναι και ο κάμπος στα μέτωπα των κάθετων επιφανειών του θρόνου, με τους ελισσόμενους φυλλοφόρους βλαστούς που σε συνδυασμό με τις χρυσοκονδυλιές του ιματίου δημιουργούν μια ενιαία έντονη μεταλλική αντανάκλαση.

[1]. Παπαδοπούλου – Τσιάρα 2002, 220-222· Παπαδοπούλου – Τσιάρα, 2008, 245-246, εικ. στη σ. 244.
[2]. Παπαθεοφάνους-Τσουρή 1981, 234-245· Παπαδοπούλου – Τσιάρα 2008, 155-157, εικ. στη σ. 154.
[3]. Παπαδοπούλου – Τσιάρα 2008, 159, εικ. στη σ. 158.
[4]. Παπαδοπούλου – Τσιάρα 2008, 161, εικ. στη σ. 160.
[5]. Εικόνες της Κρητικής Τέχνης 1993, 570-571, αρ. κατ. 217 (λήμμα Αχειμάστου-Ποταμιάνου, Α.).
[6]. Μυλωνά 1998, 226-227, 280, αρ. 87.