Ο τοπικός πολιτισμός της περιοχής των Τζουμέρκων
Υπόμνημα:

Φυσικό περιβάλλον – Ανθρωπογεωγραφία


no images were found

Ο χώρος των Τζουμέρκων συνιστά μια διακριτή, αν και στο εσωτερικό της διαφοροποιημένη, ανθρωπογεωγραφική ενότητα. Γεωγραφικά αποτελεί μέρος του κεντρικού νότιου τμήματος του ορεινού σχηματισμού της Πίνδου, τα δε σύνορά της ορίζονται από τον ρου των ποταμών της ,του Άραχθου δυτικά και του Αχελώου, ανατολικά. Στα νότια συναντούν τα όρη του Βάλτου ενώ βόρεια η οροσειρά των Τζουμέρκων (Κακαρδίτσα) επικοινωνεί με το όρος Λάκμος μέσω του αυχένα του Μπάρου. Στο σύνολο της η ενότητα αυτή περιλαμβάνει 47 χωριά τα οποία διοικητικά υπάγονται στους νομούς Ιωαννίνων, Άρτας και Τρικάλων. Παρά την προαναφερόμενη διοικητική διαίρεση του χώρου, η οποία κατά το παρελθόν είχε διακριτά χαρακτηριστικά, ειδικότερα κατά την περίοδο 1881 -1913 όπου ο χώρος των Τζουμέρκων εντάχθηκε σε δύο διαφορετικά κράτη, στο ελληνικό και στο τουρκικό, διατηρείται στις μέρες μας ισχυρό στους ανθρώπους του τόπου το αίσθημα και η συνείδηση του συνανήκειν σε μια ανθρωπογεωγραφική και πολιτισμική ενότητα που την συνδιαμορφώνουν ωστόσο επί μέρους ενότητες, που προσδιορίζονται κυρίως από τις «επαγγελματικές» δραστηριότητες που ασκούν οι άνθρωποι, παρά από άλλα στοιχεία. Οι παραγωγικές δραστηριότητες και σχέσεις προσδιορίζονται από τη διαλεκτική σχέση των κατοίκων με το φυσικό περιβάλλον. Στον ορεινό χώρο των Τζουμέρκων ως κύρια δραστηριότητα προβάλλει η νομαδική και ημινομαδική κτηνοτροφία από κοινού με τη γεωργία με όρους συμπληρωματικότητας και αυτάρκειας. Η κτηνοτροφία αναπτύσσεται κυρίως στο χώρο μιας ζώνης βλάστησης η οποία εκτείνεται περιμετρικά των οικισμών μέχρι το υψόμετρο των 1500 μέτρων. Σε ότι αφορά τη γεωργία οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες και η γεωμορφολογία του εδάφους δεν επιτρέπουν παρά μόνο την ανάπτυξη καλλιεργειών που προορίζονται για την μερική κάλυψη των αναγκών της οικιακής ομάδας και της κοινότητας. Στην πορεία του χρόνου και μέσα από συγκεκριμένες ιστορικές διαδικασίες προέκυψαν και άλλες συμπληρωματικές τεχνικές εξειδικεύσεις που συνδέονται με συγκεκριμένους τόπους και προσδιορίζουν την ταυτότητά τους Ενδεικτικά αναφέρουμε το χωριό Πράμαντα το οποίο έμεινε γνωστό ως μαστοροχώρι, το Συρράκο , χωριό των ραφτάδων και του εμπορίου της κάπας, τους  Καλαρρύτες , χωριό των ασημουργών, το Ματσούκι και το Βαθύπεδο χωριά των τυροκόμων και των κτηνοτρόφων. Η στροφή των κατοίκων προς τις τεχνικές και εμπορικές δραστηριότητες ερμηνεύεται ως αποτέλεσμα της ανταπόκρισης και προσαρμογής του ορεινού κόσμου στην προοπτική που άνοιγε η εμπορευματική οικονομία του 18ου – 19ου αιώνα.